jak poprawić zwiększyć zdolność kredytową

Znasz swój BIK score? – sprawdź jak poprawić zdolność kredytową

 „Najmocniej wierzy się w to, o czym wie się najmniej”,
Michel de Montaigne

 

Z tego postu dowiesz się:

  1. Czym jest BIK score?
  2. Jakie czynniki wpływają na nasz score?
  3. Jakie dane można, a jakich nie można usunąć – „wyczyścić” – z BIK?
  4. Dlaczego warto mieć stały wgląd w swój BIK score?
  5. Że możemy wspólnie budować wiedzę o czynnikach, które wpływają na BIK score, dzieląc się ze sobą doświadczeniami.

W ramach serii postów na temat BIK, chciałbym zaproponować Wam aktywny udział w budowaniu studium przypadków pokazujących w praktyce, jakie czynniki mają wpływ na nasz score w BIK. Zanim jednak przejdziemy do etapu gromadzenia wspólnych doświadczeń, spróbuję podsumować, co na ten moment na pewno wiemy.

W postach „Czy BIK decyduje o losie mojej aplikacji kredytowej?” oraz „Score kredytowy – w 3 punktach jak ocenia Cię bank” opisuję powody powstania takiej instytucji jak Biuro Informacji Kredytowej. Staram się też obalić pewne mity o BIK, których istnienie w naszej świadomości wynika raczej z błędnych przypuszczeń, niż potwierdzonych informacji. Podsumuję jeszcze raz kilka najważniejszych zagadnień:

  • Bez BIK system finansowy byłby mniej bezpieczny
    BIK zbiera informacje o naszych zachowaniach kredytowych i przekazuje je bankom, między innymi w postaci oceny punktowej (BIK score). Dzięki temu pomaga bankom ocenić ryzyko kredytowe związane z potencjalnymi kredytobiorcami.
  • BIK wspiera nie tylko banki, ale również klientów
    Wbrew pozorom nie tylko banki potrzebują BIK. BIK działa również na korzyść klientów. Zauważmy, że banki dysponują nie tylko aktywami w postaci portfeli kredytowych, ale również pasywami, np. depozytami, które stanowią zobowiązania wobec klientów. Gdyby banki stosowały nieskuteczne praktyki oceny ryzyka kredytowego, prowadziłoby to do dużego ryzyka braku możliwości zwrotu depozytów zdeponowanych przez klientów.
  • Decyzja kredytowa należy tylko do banku
    Decyzja o akceptacji lub odrzuceniu wniosku kredytowego opiera się w większości przypadków na wewnętrznie przyjętej metodologii banku. W jej ramach, bank buduje własny model scoringowy, w którym dane z BIK (np. BIK score) mogą być tylko jednym z czynników wpływających na ostateczną decyzję o udzieleniu kredytu. Powszechna opinia, że to BIK jest głównym „winnym” odrzucania wniosków kredytowych jest daleka od prawdy.

Jaka jest zatem prawda o BIK score?

Teoretyczne założenia i metodologia określania BIK score jest podobna do tej, którą stosują banki. Metodologię budowania modeli scornigowych w bankach opisuję w poście „Score kredytowy – w 3 punktach: jak ocenia Cię bank”. Powtórzę tutaj najważniejsze zagadnienia, które pokazują analogię do modelu scoringowego BIK.

Głównym zadaniem modelu scoringowego jest oszacowanie prawdopodobieństwa zwrotu zadłużenia przez potencjalnego kredytobiorcę. Podobnie jak bank, BIK określa to na podstawie analizy zachowań klientów o podobnym profilu. Na profil składają się różne „parametry”, takie jak wiek, dochód, typ posiadanych kredytów czy poziom zadłużenia. W zależności od dotychczasowych zachowań grupy kredytobiorców o podobnym profilu, nowej osobie zostanie przypisany określony score kredytowy.

Rysunek poniżej podsumowuje cykl tworzenia BIK score.

Przypomnę jeszcze raz luźną definicję scoringu, którą przytaczałem w serii „Score kredytowy – w 3 punktach: jak ocenia Cię bank”:

Score kredytowy to liczba, która podsumowuje wszystkie informacje o kliencie i określa go jako „dobrego” lub „niedobrego” z punktu widzenia szansy na zwrot pożyczonych pieniędzy.

Ponieważ nie miałem okazji pracować w BIK przy budowaniu modelu scoringowego przyjmuję tu duże uproszczenie.

BIK score: punkty i gwiazdki

W modelu scoringowym BIK, klient może otrzymać od 192 do 631 punktów. Dla uproszczenia punktacji, BIK podsumowuje punkty przy pomocy gwiazdek. Maksymalna liczba gwiazdek wynosi 5. Im wyższy score, czyli liczba punktów lub gwiazdek, tym lepsza ocena wiarygodności kredytowej danej osoby w modelu stosowanym przez BIK.

Wbrew powszechnej opinii, że BIK przechowuje i udostępnia tylko negatywne informacje, w rzeczywistości w 90% wypadków dane o klientach w BIK są informacjami pozytywnymi. Pracowałem w banku, więc ta informacja mnie nie dziwi. Gdyby było inaczej, ilość odrzuconych wniosków kredytowych byłaby większa od przyjętych. Z mojego doświadczenia wynika, że jest odwrotnie.

Niestety, nie mogę z pewnością stwierdzić, w którym miejscu na skali punktowej (czy gwiazdkowej) leży granica oddzielająca klientów z pozytywną historią kredytową od tych z negatywną. Możemy jednak założyć, że osoby posiadające 4 lub 5 gwiazdek są „dobrymi” kredytobiorcami.  Wtedy tych „dobrych” jest zdecydowana większość.

Jakie czynniki wpływają na BIK score?

To zagadnienie budzące wiele emocji. Ponieważ model scoringowy jest „wiedzą tajemną”, w społeczeństwie krąży ogromna ilość mitów na temat oceny punktowej BIK. Zgodnie z cytatem na początku tego artykułu (z którym całkowicie się zgadzam J), kiedy nie mamy wystarczającej wiedzy na jakiś temat, często zdarza nam się wypełniać niepokojące luki informacyjne błędnymi przekonaniami.

Do utrwalenia istniejących mitów przyczyniają się dodatkowo doradcy kredytowi. Pracując w banku obserwowałem, jak pracownicy dystrybucji, którzy spotykają się z klientami na co dzień i przeżywają razem z nimi skutki pozytywnych lub negatywnych decyzji banku, tworzyli własne przypuszczenia na temat tego, jak BIK score wpływa na ocenę ryzyka kredytowego oraz tego, co ma wpływ na ocenę punktową BIK.

W reakcji na ilość mitów powstałych wokół tematu, BIK stara się obalić je, oddzielając fakty od spekulacji. Dzięki prowadzonej przez BIK kampanii informacyjnej, możemy wiedzieć więcej i wykorzystywać zdobytą wiedzę na naszą korzyść.

Co ma zatem wpływ na naszą ocenę punktową?

Oto oficjalna informacja, dostępna na stronie BIK.

Czy ta wiedza wyczerpuje nasze potrzeby? Moim zdaniem nie. Ważne jest nie tylko to, co ma wpływ na ocenę punktową. Powinniśmy również wiedzieć, na ile wpływ danego czynnika jest istotny. Jeden czynnik może obniżać naszą ocenę punktową o 100 lub więcej punktów, a inny tylko o 5 lub 10. Wiadomo, że warto byłoby wtedy skupić się  na tych, które mają największy wpływ.

Jaki jest wpływ wybranych czynników na ostateczny BIK score?

Wiele kontrowersji wzbudza m.in. pytanie: czy duża liczba złożonych wniosków kredytowych obniża nasz BIK score?

Z informacji opublikowanej przez BIK widzimy, że liczba wniosków ma wpływ, jednak sam BIK oficjalnie podkreśla, że w dość ograniczonym zakresie. Zgodnie z oficjalna wersją BIK, ilość dotychczasowych zapytań kredytowych może obniżyć naszą ocenę punktową o 5%.

Przekładając te 5% na ocenę punktową możemy wnioskować, że duża ilość wniosków może obniżyć naszą ocenę punktową nie więcej niż o 30-35 punktów. Nie wiemy oczywiście, jaka dokładnie ilość wniosków skutkuje tą redukcją (prawdopodobnie zależy to też od profilu danej osoby). Możemy jednak założyć, że wpływ na naszą ocenę punktową nie powinien być większy niż 35 punktów.

Jeśli dokładnie znamy nasz BIK score, możemy ocenić, czy złożenie zapytań o kredyt w wielu miejscach (w celu zdobycia jak największej ilości ofert bankowych) będzie miało jakikolwiek wpływ na naszą zdolność kredytową.

Jeśli ktoś posiada 5 lub 4 gwiazdki to obniżenie oceny punktowej prawdopodobnie nie będzie miało żadnego istotnego wpływu na naszą zdolność kredytową. Jeśli ktoś ma bardzo wysoką obecną ocenę punktową nie musi obawiać się wnioskować o kredyt w wielu miejscach. Jeśli ktoś ma niższy score może zastanowić się nad inną strategią.

Wniosek? „Trzeba znać swój BIK score”

Wiedza o naszej ocenie punktowej oraz o tym, jak istotny jest wpływ każdego z czynników na BIK score pozwala nam podejmować świadome decyzje, być sprytnym finansowo i wybierać najlepszą dla nas strategię ubiegania się o kredyt.

O innych czynnikach wpływających na BIK score możemy dowiedzieć się ze strony BIK. Polecam na przykład artykuł „Jak zarobić 631 punktów, czyli sekrety oceny punktowej BIK”. Krótkie podsumowanie poniżej:

  • Jakość kredytów
    Jakość kredytów ma największy wpływ na BIK score – stanowi około 76% całej punktacji, czyli może sięgać nawet rzędu 480 punktów (to mniej więcej tyle, ile zawiera się w moich 4-ech gwiazdkach). Jak widzimy, spłacanie zadłużeń na czas jest najważniejsze. Inne czynniki nie mają tak dużego wpływu na nasz ostateczny BIK score. Jest to intuicyjnie zrozumiałe. Jeśli zawsze wywiązywaliśmy się na czas ze spłatą zadłużeń, istnieje duża szansa, że będziemy podobnie zachowywać się w przyszłości.
  • Aktywność kredytowa
    Z punktu widzenia metodologii scoringu, im więcej wiadomo o kliencie, tym trafniej można ocenić związane z nim ryzyko kredytowe. Z tego względu, wysoka aktywność kredytowa – np. 5 spłaconych w terminie kredytów jest lepiej widziana, niż brak tej aktywności w przeszłości. Trudno jest stwierdzić na podstawie zerowej aktywności kredytowej, czy klient spłaci swoje pierwsze zobowiązanie finansowe.

Aktywność kredytowa ma wpływ na ocenę punktową w około 11%. Znowu, w ocenie punktowej, oznacza to około 60-70 punktów. Jest zatem bardziej istotna niż ilość złożonych wniosków kredytowych.

Czy oznacza to, że warto się zadłużać? Z punktu widzenia oceny naszej zdolności kredytowej – tak. Pamiętajmy jednak o ryzyku spirali zadłużenia. Rzetelne spłacanie kredytów (jakość) jest w końcu ważniejsza niż ilość zaciągniętych w przeszłości zobowiązań (aktywność). Jeśli chcemy budować naszą pozytywną historię w BIK poprzez aktywność kredytową, pamiętajmy, aby zaciągane zadłużenia miały dodatnią wartość ekonomiczną – w dłuższej perspektywie wpływały  na zwiększenie naszego majątku oraz nie obciążały naszego budżetu (miesięczne zobowiązania nie powinny przekraczać 33% naszego miesięcznego dochodu netto).

Wróćmy teraz do mojej wstępnej propozycji – zbudowania wspólnej bazy wiedzy na podstawie indywidualnych doświadczeń ze zmianami w punktacji BIK.

Bardzo spodobał mi się post Michała „Wyniki badania scoringu BIK, czyli co wpływa na ocenę punktową Twojej wiarygodności”. Michał przez pewien okres czasu obserwował zmiany swojej oceny punktowej wywołane różnymi decyzjami finansowymi i działaniami. Naprowadziło mnie to na jedną myśl: czego moglibyśmy dowiedzieć się, gdybyśmy znali więcej studium przypadków oddziaływań na naszą ocenę punktową?

Metodologii wyliczania BIK score nigdy nie poznamy, ale mając wgląd w dużą ilość obserwacji, podobnych do tych,  które opisywał Michał w swoim blogu, moglibyśmy lepiej zrozumieć wpływ różnych sytuacji na BIK score. Studium odpowiednio dużej ilości przypadków byłoby dla nas źródłem cennej wiedzy. Taka wiedza pomogłaby nam obalić mity i oprzeć nasze działania na faktach.

Aby trafnie wybrać strategię ubiegania się o kredyt i świadomie kształtować nasz score, warto mieć stały dostęp do raportu „BIK Pass” i raportu „Profil Kredytowy Plus”. Koszt związany z dostępem do tych informacji na pewno jest mniejszy niż koszt, który możemy ponieść, będąc po stronie tych, „którzy wiedzą najmniej” 🙂

Jeśli idea gromadzenia wspólnej wiedzy spotka się z Waszym zainteresowaniem, wrócę z pomysłem na  sposób zbierania Waszych spostrzeżeń.

Swoją propozycję uzasadnię słowami Adama Mickiewicza: „Wiedzę możemy zdobywać od innych, ale mądrości musimy nauczyć się sami”

Tłumacząc Mickiewicza na nasze:

  • Zdobywajmy wiedzę o BIK score, ucząc się z obserwacji innych.
  • Osiągajmy mądrość, znając nasz własny BIK score oraz stosując wiedzę przekazaną nam przez innych w praktyce.

Pamiętaj!

  • Twoja ocena punktowa w BIK odzwierciedla zachowania osób o podobnym do Twojego profilu.
  • Im wyższa ocena punktowa (maksymalnie 631 punktów), tym lepsza jest Twoja wiarygodność kredytowa.
  • 90% historii w BIK jest pozytywna – nie bójmy się BIK.
  • Banki, nie BIK, podejmują decyzję kredytową.
  • Jakość kredytowa ma największy wpływ na naszą ostateczną ocenę punktową.
  • Ilość złożonych zapytań kredytowych może nie mieć istotnego wpływu na naszą zdolność kredytową.

No Comments

Click on a tab to select how you'd like to leave your comment

Post A Comment

*