YOLO – dlaczego Polacy nie myślą o emeryturze? 6 patentów na oszczędzanie.

Nasza świadomość potrzeby oszczędzania jest znakomita, ale tylko w rozumieniu deklaratywnym.  Znacznie mniej z tej wiedzy przenika do rzeczywistych postaw i działań. Jest w tym jakiś rodzaj ambiwalencji – coś co wiemy, że jest dobre, czego chcemy, a czego na ogół z tych samych powodów co wszyscy, zaniechujemy. Większości Polaków nie trzeba przecież przekonywać do zasadności oszczędzania na przyszłość, ale tylko cześć z nich rzeczywiście odkłada na ten cel. Dlaczego? Bo reszta ma za niskie zarobki? Bo ma zbyt wiele potrzeb bieżących, których z tych zarobków nie jest w stanie pokryć albo jest w stanie pokryć, ale „na styk”? Nie odkładamy nie dlatego, że nie mamy z czego, ale dlatego, że nie zarządzamy swoimi pieniędzmi, a to oznacza, że prawdopodobnie nie wiemy, że na to oszczędzanie nas stać.

Jak sprawdzić, czy panujemy nad swoimi finansami? Zadać sobie kilka pytań:

  1. Z jakim wyprzedzeniem planujesz swoje większe, stałe wydatki, takie jak święta, wakacje, szkolna wyprawka, kolonie/obozy dla dzieci, czy urodziny ?
  2. Jaki jest udział Twoich wydatków w stosunku do tego, co zarabiasz?
  3. Czy wiesz, na co i ile wydajesz?
  4. Czy oszczędzasz jakieś pieniądze? Jak często odkładasz? Jaka to kwota?
  5. Czy masz cel, na jaki oszczędzasz? Odkładasz na potrzeby którtkoterminowe – urlop, zakup samochodu/sprzętu/mebli, remont, czy długoterminowe – edukacja dzieci, emerytura?
  6. Gdzie przechowujesz swój bufor finansowy? Na rachunku osobistym, koncie oszczędnościowym, lokacie terminowej, w domu?

Odpowiedź na powyższe pozwala określić, w jakim stopniu kontrolujemy swój budżet, a dokładniej, jak zarządzamy naszymi wydatkami w czasie. Z tego właśnie powinien wynikać nasz plan oszczędzania.  Określamy cele krótko- i długodystansowe, budżet jakiego potrzebujemy na ich realizację, przewidywane dochody, które umożliwią sfinansowanie celów i czas na wygenerowanie oszczędności, z rówoczesnym utrzymaniem poduszki finansowej na tzw. okliczności nieprzewidywane.

Jak wygląda oszczędzanie Polaków od kuchni?*

Odkładamy za mało i nie dywersyfikujemy

Polaków, którzy gromadzą jakieś oszczędności jest mniej niż średnia dla strefy euro, krajów OECD, czy globalna.  Wartość naszych aktywów finansowych per przeciętne gospodarstwo domowe wynosi 2,1 tys. euro, czyli zaledwie 20 proc. tego, co średnio odkłada mieszkaniec Eurolandu. W niewielkim stopniu dywersyfikujemy nasz portfel, wartość polskich depozytów czy odsetek gospodarstw posiadających fundusze inwestycyjne lub akcje zamyka się średnio na 3 pozycji od końca europejskiego peletonu. Większość naszego majątku stanowią aktywa rzeczowe, czyli np. nieruchomości lub samochody.

raport BGZ_2


ZASADA #1
Sprawdź, jakie ryzyko jest na Twoją kieszeń. Nigdy nie inwestuj w produkt, którego nie rozumiesz.

Gdzie trzymać oszczędności?

Jeśli jesteś na etapie budowania podstawowych zasobów oszczędnościowych, które mają stanowić Twój bufor bezpieczeństwa, ulokuj je na koncie oszczędnościowym lub lokacie bankowej. Wybierz najlepiej oprocentowany rachunek oszczędnościowy na rynku, zwróć uwagę na roczną stopę zwrotu. Pamiętaj, wybieraj takie warunki oszczędzania, które dają najwyższy możliwy zysk, ale przy gwarancji bezpieczeństwa. Jeśli aktualnie poszukujesz takich rozwiązań, polecamy zestawienia najlepszych na rynku lokat bankowych – znajdziecie je w porównywarce na blogu Michała Szafrańskiego.
Jeśli masz już więcej zgromadzonego kapitału, możesz go sukcesywnie dywersyfkować. Zobacz, jak działąją produkty inwestycyjno–oszczędnościowe, dzieki którym możesz pomnożyć swoje oszczędności przy akceptowalnym dla Ciebie ryzyku:

  1. Dowiedz się, co to jest ryzyko inwestycyjne i oceń, jakie pasuje do Twojego profilu
  2. Sprawdź ryzyko i stopę zwrotu z różnych produktów finansowych – pamiętaj, instrumenty inwestycyjne dają szansę na większe zyski, ale przy jednoczesnym ryzyku utraty zainwestowanego kapitału.
  3. Sprawdź, który produkt oszczędnościowo-inwestycyjny powinieneś wybrać, mając określoną skłonność do ryzyka, który zapewni Ci przy pewnej, miesięcznie odkładanej kwocie, kapitał na określonym poziomie (np. odkładając 300 zł miesięcznie, za ile czasu uzbierałbyś 20,000 zł?).
    Pobierz kalkulator | Zobacz jak używać
  4. Przy lokowaniu w długoterminowe instrumenty oszczędnościowo-inwestycyjne pamiętaj, aby stopa zwrotu istotnie przekraczała poziom inflacji – tak zabezpieczysz swoje pieniądze przed utratą wartości.

Nawet bogaty Polak z kapitałem na poziomie 7,7 tys. euro jest 10 razy biedniejszy niż przeciętnie zamożny mieszkaniec strefy euro (majątek = 71,5 tys. euro). Oczywiście można uzasadnić, że jako gospodarka wschodząca mamy nierelewantny poziom zasobności na konsumenta w stosunku do gospodarek rozwiniętych, ale jeśli pod względem udziału osób oszczędzających w całej populacji ustępujemy miejsca także Rwandzie, Botswanie, Irakowi, Estonii, czy Białorusi, mającym niższe PKB na głowę mieszkańca niż w Polsce, to znaczy, że ograniczeniem nie jest tu wielkość gospodarki.

Wydajemy więcej niż możemy sobie na to pozwolić

raport BGZ_5Przy niższych rocznych zarobkach netto na osobę i wyrównanym tempie wzrostu PKB, stopa oszczędności netto słowackiego gospodarstwa domowego wynosi 3,85 proc., natomiast polskiej rodziny – 0,71 proc. –wydajemy o 0,71 proc. więcej niż zarabiamy.

raport BGZ_7_PL vs SL
ZASADA #2
Chcesz więcej wydawać? Więcej zarób lub zmniejsz wydatki, a najlepiej zrób jedno i drugie.

Nie rób nieprzemyślanych, impulsowych zakupów, na które Cię nie stać i nie zadłużaj się na nie. Określ limity wydatków na poszczególne cele. Nie dopuszczaj do zwiększania debetu czy długu na karcie kredytowej do finansowanie poziomu życia, na który nie możesz sobie pozwolić.

Zanim podejmiesz decyzję o zaciągnięciu zobowiązania, zastanów się, czy naprawdę tego potrzebujesz, czy musisz to mieć teraz? Są potrzeby, kórych realizację możemy odłożyć na później i dzięki temu sfinansować je z oszczędności przeznaczonych na ten cel – nie przepłacasz na pieniądzu pożyczonym i nie pozbywasz się elastyczności budżetu na inne wydatki.

Sprawdź, ile może Cię kosztować finansowanie decyzji zakupowych kredytem, a ile, jeślibyś na nie zaoszczędził. Jaką kwotę i jak długo powinieneś oszczędzać, żeby nie musieć się zadłużać? Sprawdź, ile zaoszczędzisz.
Pobierz kalkulator | Zobacz jak używać

Jeśli potrzeba jest pilna, wynikająca np. z nagłych zdarzeń losowych, a nie ma alternatywnej drogi pozyskania wsparcia finansowego (np. od rodziny), to może być nią kredyt. Pamiętaj, kiedy podejmujesz decyzję kredytową pod presją czasu, możesz pozbawić się możliwość uzyskania kredytu na lepszych warunkach. Na tyle, ile pozwala Ci czas postaraj się wykorzystać go na przeanalizowanie kosztów ofert, zanim potwierdzisz aplikację. Nie decyduj się na pierwszy lepszy kredyt. Sprawdź, czy oferta, którą otrzymałeś od banku jest konkurencyjna – wybierz w kalkulatorze ścieżkę „Dostałem ofertę”, wprowadź dane i zobacz, czy nie przepłacisz. Jeśli nie masz jeszcze oferty, wybierz ścieżkę „Szukam oferty”– kalkulator wskaże Ci średni koszt ofertowy kredytu na rynku, dzięki czemu będziesz mógł szybciej dokonać selekcji najkorzystniejszych cenowo.

Oszczędzamy mniej niż nas na to stać

Węgrzy mimo, że też mają niższe dochody od nas, na cele oszczędnościowe przeznaczają 4,91 proc. swoich rocznych zarobków netto, a Czesi przy niewiele wyższym uposażeniu, 5,71 proc.

ZASADA #3
Każdy dochód jest dostateczny, aby móc oszczędzać. Nie musisz być bogaty, żeby zacząć gromadzić kapitał.

Choćby niewielka kwotę, ale systematycznie. Twierdzisz, że niezbędne wydatki pochłaniają bez reszty cały Twój miesięczny domowy budżet? A czy na pewno masz świadomość, na co wydajesz każdą złotówkę? Zmonitoruj to podsumuj wszystkie swoje przychody, określ listę stałych zobowiązań, codzienne wydatki na życie i wydatki okazjonalne. Nie odtwarzaj z pamięci, gromadź paragony, weryfikuj dane z historią transakcji na Twoim rachunku bankowym. Ustal maksymalne limity wydatków na poszczególne kategorie. Przyjmij określony czas monitoringu – zacznij od miesięcznego, a potem kwartalnego i dalej. W ten sposób rzetelnie określisz, na co i w jakiej kwocie przeznaczasz pieniądze i co z tej listy możesz wykreślić na rzecz oszczędności. Nie daj się manipulować reklamom, korzystaj z promocji, zawsze sprawdzaj, czy ceny rzeczywiście są konkurencyjne.

Niespełna 16 proc. Polaków odkłada na emeryturę.

Na ten sam cel swoje nadwyżki finansowe przeznacza ponad 1/4 Litwinów i blisko 40 proc. obywateli Słowacji czy Czech. Nie wspominając o naszym zaodrzańskim sąsiedzie, który wynik Polski w tej kategorii pomnaża 3,5 razy.

raport BGZ_4


ZASADA #4 

Myśl o swojej przyszłości. Odkładaj regularnie, nawet małe kwoty

Odkładaj systematycznie i konsekwentnie – co miesiąc i jeśli tylko możesz z góry, stałą kwotę.
Liczy się każda suma, nawet symboliczna – nie zapominaj o procencie składanym – po pewnym czasie będziesz uzyskiwać dochody nie tylko od wpłaconego kapitału, ale również od wcześniej uzyskanych odsetek. Systematyczne oszczędzanie jest najefektywniejszym sposobem na gromadzenie i pomnażanie kapitału i co najlepsze, żeby to realizować, nie musisz być bogaty. Swój majątek możesz budować w każdym czasie, niezależnie od zasobności finansowej.

Blisko co drugi Polak nie ma zabezpieczenia na „czarną godzinę”

Gdyby miał nas zaskoczyć jakiś nieprzewidziany, nagły wydatek (choroba, wypadek, utrata zarobków) prawie połowa Polaków nie byłaby zdolna udźwignąć go z własnych zasobów. Co prawda poprawiliśmy wynik, bo w 2007 r. krytycznie na taki scenariusz zareagowałoby aż blisko 60 proc. populacji, ale korekta tu jest właściwie symboliczna. Brak jakiegokolwiek bufora finansowego zabezpieczającego przez wypadkami losowymi wciąż dotyczy prawie co drugiego Polaka.

raport BGZ_3

ZASADA #5

Spodziewaj się, niespodziewanego

Jeśli masz nieregularne dochody, jesteś rodzicem kilkorga dzieci albo z innych powodów masz/macie „nieprzewidziane wydatki”, które utrudniają Ci oszczędzanie i nie jesteś w stanie na początku miesiąca przelać odpowiednio wysokiej składki na swoje oszczędności, zastosuj zasadę „zapłać najpierw sobie”, określając sobie żelazne minimum, które w pierwszej kolejności będziesz sobie wpłacał/-a na konto. Potem staraj się powiększać kwotę miesięcznych oszczędności.

Oszczędzaj na bufor finansowego bezpieczeństwa: na odrębnym koncie oszczędnościowym odkładaj pieniądze na nieprzewidziane wydatki: choroby, kilkumiesięcznego pozostawania bez pracy lub innych wydarzeń losowych. Ile pieniędzy należy zgromadzić, by się realnie zabezpieczyć? Docelowo powinna znaleźć się tu kwota równa szećsio-ośmiokrotności miesięcznych dochodów, sam/-a ustal, ile miesięcznie jesteś w stanie przeznaczyć na ten cel.

Oszczędzaj na fundusze celowe, czyli na konkretne, duże wydatki: wakacje, remont, obóz dzieci, kupno nowej lodówki, realizacja jakiego Twojego marzenia itp. Warto rozłożyć sobie takie wydatki na kilka miesięcy. Ustal kwotę, którą będziesz odkładać co miesiąc przez określony czas, nie dasz się w ten sposób zaskoczyć biegowi wydarzeń.

Tylko Armenia jest bardziej YOLO** niż my

Nasza aktywność w kierunku długoterminowego zabezpieczenia finansowego zostawia nas daleko z tyłu europejskiego trendu, nawet na tle społeczeństw o podobnym poziomie i dynamice rozwoju. Jesteśmy silniej przywiązani do konsumpcji – tego co możemy mieć tu i teraz, niż tego co powinniśmy zatrzymać na ‘potem’. Ponad 80 proc. z nas woli wydawać niż oszczędzać i blisko 90 proc. jest przekonana, że pieniądze właśnie do tego celu mają służyć. Tylko Armeńczycy mniej myślą o jutrze niż my.

ZASADA #6
Nie ma nic złego w wydawaniu pieniędzy do momentu, kiedy nie wydajemy ich więcej niż to, co zarabiamy.

PAMIĘTAJ:

  1. Nie trzymaj swoich zarobków na rachunku bieżącym: takie konto powinno służyć tylko opłacaniu Twoich zobowiązań i wypłacie gotówki. Warto co jakiś czas robić rozeznanie w ofertach bankowych. Tutaj też polecamy porónywarkę dostępna na blogu Jak oszczędzać pieniądze -> bieżące zestawienie najciekawszych ofert kont bankowych z promocjami
  2. Rachunek oszczędnościowy to Twoje konto do gromadzenia i zabezpieczania pieniędzy przed inflacją:
    jeśli zakładasz długoterminowe konto oszczędnościowe zabezpieczasz się także przed skutkami impulsywnych zakupów.
  3. Ustal, na jakie cele chcesz przeznaczyć oszczędności, spriorytetyzuj je: jaki procent/ kwotę dochodów będziesz przelewać na poszczególne konta oszczędnościowe? Zacznij od małych kwot, a jak wypracujesz systematyczność w odkładaniu, stopniowo je zwiekszaj. 10%-20% Twoich regularnych dochodów na cele oszczędnościowe to dobry przedział.
  4. Zapłać najpierw sobie: zrób to zanim pokryjesz resztę miesięcznych zobowiązań. Wpłacaj na konto określoną, stałą kwotę po otrzymaniu wynagrodzenia.
    Jeżeli jeszcze dobrze nie zorientowałeś się w ewidencji swoich wydatków stałych i zmiennych, zastosuj wpłatę na konto oszczędnościowe na zamknięcie miesiąca, po uregulowaniu wszystkich stałych zobowiązań i pokryciu wydatków na życie. Bez tej wiedzy, możesz pozbawić się zabezpieczenia niezbędnych płatności i stanąć przed koniecznością zapożyczenia.
  5. Zautomatyzuj proces odkładania na konto oszczędnościowe – zwiększ skuteczność oszczędzania: możesz uruchomić „zlecenie przelewu” ustalonych kwot na określone konto, w ten sposób minimalizujesz ryzyko pokus.

Główny insight z badania:

„TO POSTAWY, A NIE BRAK FAKTYCZNYCH MOŻLIWOŚCI FINANSOWYCH, SĄ W NASZYM KRAJU NAJWIĘKSZĄ PRZESZKODĄ W KUMULOWANIU MAJĄTKU NA PRZYSZŁOŚĆ”

To czy i ile oszczędzamy wynika nie z zasobności naszego portfela, ale sposobu zarządzania budżetem. Pamiętaj, nie musisz być bogaty, żeby zacząć gromadzić swój kapitał. Możesz zrobić to w każdym czasie, niezależnie od swojego obecnego potencjału finansowego – liczy się każda suma, nawet symboliczna.

A do poduszki i w ramach konstruktywnego chilloutu na wydłużone jesienne wieczory, polecamy bardzo te 3 lektury – naprawdę sporo uzmysławiają i wiele porządkują w materii oszczędzania:

  • „Bogaty ojciec, Biedny ojciec” Roberta Kiyosakiego – co robi z życia determinacja, a właściwie co możesz zrobić z życiem, jeśli tę determinację masz.
  • „Najbogatszy człowiek Babilonu”George’a Clasona (dostępna też w języku polskim) – stąd pochodzi zasada “płać najpierw sobie”, wielu ludzi sukcesu inspiruje się nią, uznawana jest nawet za lekturę niezbędną do osiągnięcia niezależności finansowej.
  • „Twoje prawo do bogactwa. Praktyczny poradnik tworzenia bogactwa i spełniania marzeń” Colina Sissona– stąd pochodzi zasada załóż kilka typów kont oszczędnościowych na różne cele (inwestycje, podatki, fundusze na okazje specjalne) – wpłacaj na nie 10-20% swoich dochodów.

Lista zasad nie jest długa, do końca roku zostało 115 dni, a po drodze przynajmniej jeden większy cel oszczędnościowy, pt. święta – w 2761 godzin jesteśmy spokojni o Wasze postępy. Trzymamy kciuki za konsekwencję!

Jeśli macie jakieś własne patenty na oszczędzanie i utrzymanie samodyscypliny w tym – podzielcie się proszę w komentarzu pod postem. Jeśli ten wpis wydał się Wam przydatny, czegoś w nim jeszcze brakuje, może macie do niego jakieć pytania, piszcie śmiało, bardzo jesteśmy ciekawi Waszego nastawienia do tematu. Jeśli uważacie, że komuś z Waszego otoczenia post mógłby się przydać, będzie nam miło, jeśli udostępnicie link. Tymczasem życzymy Wam dobrego wieczoru! 🙂

 

*Dane numeryczne i grafiki wykorzystane we wpisie pochodzą z badania „Polak Oszczędny 2016” opracowanego przez bank BGŻOptima

**YOLO  – akronim od ang. ang. you only live once, odpowiednik łacińskiego carpe diem

No Comments

Click on a tab to select how you'd like to leave your comment

Post A Comment

*